As flies to wanton boys

 

As flies to wanton boys are we to the gods; They kill us for their sport.

-          W. Shakespeare

Σε μία συζήτηση με κάποιον που δεν ασχολείται με το ποδόσφαιρο, μπορεί κανείς να περιγράψει τον Ερίκ Καντονά σαν φιλόσοφο και να παραλείψει να μιλήσει για την ποδοσφαιρική του καριέρα. Όλα θα βγάλουν νόημα. Με τα παραπάνω λόγια από τον Βασιλιά Λιρ ξεκίνησε την ομιλία του, όταν παρέλαβε το βραβείο του Προέδρου της UEFA.

Πότε ειπώθηκαν

Ήταν καλοκαίρι του 2019 και η κλήρωση των ομίλων του Champions League. Λίγο πριν έρθει στην ανθρωπότητα η θύελλα του covid, που σταμάτησε τα πάντα σχεδόν για δύο χρόνια και δύο σοκαριστικά περιστατικά συνέβησαν.

Το πρώτο ήταν αυτό του Eriksen στο Euro 2021. Μια στιγμή που οδήγησε όλη την ανθρωπότητα να καρφωθεί συγκλονισμένη μπροστά από μία οθόνη. Λίγους μήνες αργότερα, η απόσυρση του Aguero για καρδιακή αρρυθμία συγκλόνισε αντίστοιχα.

Ο Cantona δεν ξέρουμε αν λειτούργησε σαν προφήτης. Πολλοί αποκάλεσαν προφητική την ομιλία. Όπως πάντα, ο Γάλλος βετεράνος άφησε πολλά στη φαντασία και στη λογιότητα όσων τον άκουσαν.

Το παράδειγμα του Cantona

Καταγόμενος από Ισπανούς δημοκράτες, ο Cantona μεγάλωσε στη φτωχή Μασσαλία, αγάπησε το ποδόσφαιρο και έπαιξε ακριβώς επειδή το αγαπούσε. Ξεκίνησε από την Auxerre, που καθιερώθηκε μετά από έναν δανεισμό και στη συνέχεια πήγε στην αγαπημένη του Marseille, από την οποία αποχώρησε κακήν κακώς.

Με τον τρόπο που τον ακολούθησε και σε σχεδόν όλες τις επόμενες ομάδες του, ο «Βασιλιάς» Έρικ έφυγε εξαιτίας τσακωμών και εσωτερικών προβλημάτων. Ο Cantona είχε μια τεράστια προσωπικότητα και δεν μπορούσε να ανεχθεί, αρχικά το να νιώθει ότι αδικείται (ανεξάρτητα από το αν αυτό ανταποκρινόταν στην πραγματικότητα) και το να έχει δευτερεύοντα ρόλο. Και τα δύο τα εξαγόραζε με το ταλέντο του και τη μαγευτική παρουσία του στο γήπεδο. Όταν αυτή η «συμφωνία» έσπαγε, ο Cantona αποχωρούσε.

Το 1991, σε ένα ακόμη επεισόδιο, αποφάσισε να σταματήσει το ποδόσφαιρο, λόγω τιμωρίας από τη γαλλική ομοσπονδία. Ο ίδιος ο Μισέλ Πλατινί αναγκάστηκε να τον μεταπείσει. Ο ψυχαναλυτής του τον έπεισε να φύγει για την Αγγλία και να ξαναξεκινήσει την καριέρα του εκεί.

Μετά από δύο καλές σεζόν στη Leeds, δεν δέχθηκε να μείνει στον πάγκο, αλλά αποχώρησε από τις προπονήσεις και με fax ζήτησε να πάρει μεταγραφή. Πέρασε τα επόμενα 6 χρόνια της ζωής του, έως το 1997 στη Manchester United. Η ομάδα στην οποία έμεινε για τον περισσότερο καιρό, έπαιξε περισσότερο, έβαλε τα πιο πολλά γκολ τον τιμά ακόμα και σήμερα όσο λίγοι.

Σταμάτησε στην ηλικία των 31 ετών επειδή πλέον δεν είχε το ίδιο πάθος για το ποδόσφαιρο, ούτε το κίνητρο να αφήνει πίσω ό,τι άλλο αρέσει στη ζωή του για την ποδοσφαιρική του καριέρα. Πάνω στο σημείο που η καριέρα του εκτοξευόταν και έκανε τις καλύτερές του σεζόν, ο μεγάλος ποδοσφαιριστής σταμάτησε. Για άλλη μία φορά, το «θέλω» του υπερίσχυσε και των χρημάτων και της τεράστιας καριέρας. Ίσως να του στέρησε το να προσθέσει ένα Champions League στο παλμαρέ του, αφού η τεράστια United της εποχής το πήρε, το 1999.

Στη συνέχεια, ασχολήθηκε με το beach soccer, στο οποίο πήρε τίτλους για την Εθνική Γαλλίας και μετά με την υποκριτική. Μία ακόμα μεγάλη του αγάπη. Μέχρι σήμερα έχει παίξει σε δεκάδες ταινίες, έκανε το δικό του ντοκιμαντέρ (στο οποίο επισκέφθηκε την Ελλάδα) και πλέον παράγει δικές του ταινίες μικρού μήκους.

Ο Έλληνας Μαλντίνι

Ο Παρασκευάς Άντζας είχε μία εξίσου διαφορετική από τα συνηθισμένα πορεία καριέρας. Γεννημένος στη Δράμα, μέχρι τα 19 του, ο γίγαντας της άμυνας έπαιζε στον Πανδραμαϊκό. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο πατέρας του χρειάστηκε να τον πείσει, να φύγει από την πόλη του και να κυνηγήσει την επαγγελματική πορεία στην Ξάνθη.

Όντας βασικό στέλεχος της ομάδας της Θράκης, κέρδισε μια μεταγραφή όνειρο, όπως τη χαρακτήρισε, στον πρωταθλητή τότε (το 1998) Ολυμπιακό. Στην ομάδα με την οποία συνδέθηκε πιο πολύ από όλες, κατάφερε μεγάλες επιτυχίες και δοξάστηκε από τους φιλάθλους της.

Ένας κεντρικός αμυντικός που για πολλούς ήταν 10 χρόνια μπροστά από την εποχή του, ήξερε να είναι σκληρός μέσα στο γήπεδο και παράλληλα να χρησιμοποιεί τη μπάλα σωστά. Δεν είναι τυχαίο, όταν το 2010 ο Valverde, ο προπονητής που δημιούργησε τακτικά τον Ολυμπιακό του σήμερα, επέστρεψε, το πρώτο πράγμα που αναρωτήθηκε ήταν πού βρίσκεται ο Άντζας.

Μερικά χρόνια νωρίτερα, το 2003, ανακοίνωσε πως αποσύρεται από το ποδόσφαιρο, για οικογενειακούς λόγους. Όπως χρόνια αργότερα αποκάλυψε, ήταν ο θάνατος του πατέρα και του παππού του που του στοίχησαν.

Έφυγε από τον Ολυμπιακό και για λίγους μήνες έπαιξε στη Δόξα Δράμας, στη Γ’ Εθνική. Στη συνέχεια επέστρεψε στην Ξάνθη, που για 3 χρόνια συνέχισε να διαπρέπει. Αυτή του η απόφαση του στέρησε το Euro, αλλά όπως παραδέχθηκε και ο ίδιος, δεν το μετάνιωσε.

Ακολούθησε το συναίσθημά του και σε μεγάλο βαθμό, αυτό του έκανε καλό. Στην Ξάνθη τη δεύτερη φορά, όπως είπε σε συνέντευξή του, έπαιξε καλύτερα, βελτιώθηκε και γύρισε ωριμότερος και ετοιμότερος στον Ολυμπιακό. Και αυτό γιατί έπαιζε χωρίς άγχος.

Σταμάτησε το ποδόσφαιρο στα 33 του λόγω τραυματισμού, όντας νταμπλούχος Ελλάδας. Δυστυχώς, ο Παρασκευάς Άντζας μας άφησε πριν από ένα μήνα από επιπλοκές αμυοτροφικής πλευρικής σκλήρυνσης σε ηλικία 49 ετών.

(Μη) Συγκρίνοντας

Ο Cantona με τον Άντζα δεν έχουν καμία σχέση ούτε σαν προσωπικότητες, ούτε σαν ιστορίες. Το θέμα είναι ότι και από τις δύο γίνεται κανείς να αντλήσει έμπνευση, μέσα από το μοναδικό κοινό χαρακτηριστικό που έχουν.

Και οι δύο έπραξαν με βάση το συναίσθημα και με βάση αυτό που τους έκανε να νιώσουν πιο σωστά, τη στιγμή που πήραν μια απόφαση. Και οι δύο είχαν το οικονομικό υπόβαθρο να το κάνουν, αν και ο ένας οδηγήθηκε εκεί από επιλογή και ο άλλος από ανάγκη.

Και οι δύο επίσης πήραν θελημένα αυτές τις αποφάσεις, συμφιλιωμένοι με τα αποτελέσματά τους. Ο μεν Άντζας δεν μετάνιωσε που έχασε το Euro και ο Cantona μπορεί να φοβάται μήπως σταματήσει ο κόσμος να φωνάζει το όνομά του και μήπως ξεχαστεί, αλλά στην προσπάθειά του για αιωνιότητα έχει σύμμαχο και την ενασχόληση με την τέχνη.

Ήταν παίκτες που δεν κυνήγησαν την καριέρα στο ποδόσφαιρο, αλλά εκμεταλλεύτηκαν ότι την κέρδισαν με το ταλέντο τους και άσκησαν την ελευθερία που αυτή τους χάρισε.

Όταν ο Άντζας δεν άντεξε, γύρισε στην πατρίδα του και την οικογένειά του. Στο μέρος που άνθισε σαν παιδί, για να ανθίσει και σαν ενήλικας, μέσα σε μια δύσκολη περίοδο.

Σαν ήρωας

Ο Cantona ζει (ή έστω προσπαθεί) τη ζωή του Meursault, του Clamence (εν μέρει) και διάφορων άλλων παράλογων ηρώων του Camus. Ουσιαστικά αγαπά τη ζωή του. Ζει αυτή με τον τρόπο με τον οποίο θα «ρουφήξει» τα περισσότερα από αυτή, κάνοντας αυτά που του αρέσουν.

Για να δημιουργηθεί άλλος ένας παραλληλισμός με τον Ξένο, ο Cantona επιτέθηκε σε όσους πήγαν να του χαλάσουν αυτή τη ζωή. Είτε προπονητές που δεν τον άφηναν να παίξει, ομοσπονδίες που δεν τον άφηναν να πατήσει καν χορτάρι και οτιδήποτε άλλο. Απλά με τα χρόνια, η αντίδρασή του σε όλα αυτά άλλαξε και κατέληξε, όντας συμφιλιωμένος με το είναι του να αποδεχθεί την τιμωρία της FA για το περιστατικό της ρατσιστικής επίθεσης που δέχθηκε και της καρατιάς που ανταπέδωσε στον αγώνα με την Crystal Palace.

Πρόσφατα μάλιστα, ρωτήθηκε για το αν θα παράξει μεγάλου μήκους ταινία και είπε πως αυτό που το αρέσει στις μικρού μήκους είναι ότι έχει τα χρήματα για να τις παράξει! Μια μεγάλου μήκους δεν μπορεί ακόμα, οπότε απολαμβάνει τις μικρού μήκους, όπου και μπορεί να κάνει ελεύθερα ό,τι θέλει. Αυτή η δήλωση περικλείει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο την νοοτροπία του Cantona και τη φιλοσοφία ζωής που ακολουθεί.

Οι δύο παίκτες οι οποίοι αναφέρθηκαν ήταν πάνω από όλα άνθρωποι. Και οι δύο εκμεταλλεύθηκαν την δυνατότητα που τους έδωσε το ταλέντο και η αγάπη τους για το ποδόσφαιρο, για να ζήσουν με τον τρόπο που ήθελαν. Ακολούθησαν τα συναισθήματα τους και καθόρισαν τη ζωή και τις (μεγάλες) καριέρες τους με αυτό τον τρόπο. Δεν μετάνιωσαν τις δύσκολες αποφάσεις που πήραν και αντιμετώπισαν με θάρρος τις συνέπειές τους.

Το άρθρο αυτό γράφτηκε για να αποτίσει φόρο τιμής στον μεγάλο Παρασκευά Άντζα. Ας αναπαυθεί η ψυχή του. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σκεπάσει και τον Τάκη Γκώνια, έναν επίσης μεγάλο παίκτη, που μας άφησε όσο γραφόταν το άρθρο.

Ν. Φιλίππου